Engelli Hakları

1-1 Temmuz 2005 tarihinde 5378 sayılı Özürlüler Yasası yürürlüğe girmiştir. Bu yasanın amacı; özürlülü?ün önlenmesi, özürlülerin sa?lyk,e?itim,rehabilitasyon, istihdam, bakym ve sosyal güvenli?ine ili?kin sorunlarynyn çözümü ile her bakymdan geli?melerini ve önlerindeki engelleri kaldyrmayy sa?layacak tedbirleri alarak, toplumsal ya?ama katylymlaryny sa?lamak ve bu hizmetlerin koordinasyonu için gerekli düzenlemeleri yapmaktyr.
2- 30 Temmuz 2007 tarihinde yürürlü?e giren Bakyma Muhtaç Özürlülerin Tespiti ve Bakym Hizmeti Esaslarynyn Belirlenmesine Yli?kin Yönetmelikle; özür orany % 70’in üzerinde olan bakyma muhtaç a?yr engelli bireylerin yakynlaryna aylyk bir net asgari ücret (419 YTL) ödenmesi uygulamasyna geçilmi?tir. Bu yardymdan yararlanmak isteyen ailelerin birey ba?yna dü?en aylyk gelirlerinin, asgari net ücretin üçte ikisinin altynda olmasy (280 YTL) gerekmektedir. (Ba?vuru: SHÇEK Yzmir Yl Müdürlü?ü: 445 64 69)
3- 2002 sayyly Emekli Sandy?y yasasyna göre muhtaç olmak ko?uluyla özür orany % 40’yn üzerinde olan engellilere özürlü ayly?y ba?lanmaktadyr. Bunun için sa?lyk raporu, nüfus cüzdany ve 3 adet foto?rafla Mal Müdürlüklerine ba?vurmak gerekir(238 80 85).
4- Vakyflar Genel Müdürlü?ünce, özür orany % 40’yn üzerinde olup hiçbir geliri olmayan engellilere Muhtaç ayly?y ba?lanmaktadyr. Aylyk ba?lanacak muhtaç, engelli ve yetim sayysy her yyl Vakyflar Genel Müdürlü?ünce belirlenmektedir. (Ba?vuru : Yzmir Vakyflar Bölge Müdürlü?ü: 441 52 92)
5- Özürlü sa?lyk kurulu raporu ve Rehberlik Ara?tyrma Merkezi yönlendirme raporu alan zihinsel, ruhsal, görme, i?itme ve ortopedik engelli çocuklar için Milli E?itim Bakanly?y e?itim yardymy yapmaktadyr. Bu ücret aylyk 388 YTL olarak çocuklaryn hizmet aldyklary özel e?itim kurumlaryna ödenmektedir.
6- Sosyal güvencesi olmayan, tedavi giderlerini kendi olanaklaryyla kar?ylayamayan engelli bireylere Ye?il Kart verilmektedir. 2022 sayyly yasadan özürlü maa?y alan engelli bireylere de herhangi bir inceleme yapylmadan ye?il kart verilmesi uygulanmasyna ba?lanmy?tyr.(Ba?vuru: Mahalle muhtarlyklary ve Sa?lyk Grup B?k.)
7- Yoksulluk içinde ve muhtaç durumda bulunan, sosyal güvencesi olmayan, sosyal güvenlik kurumlaryndan aylyk almayan engelliler Sosyal Yardymla?ma ve Dayany?mayy Te?vik Fonu’na ba?vurabilirler. Ayryca sosyal güvenlik kurumuna tabi olup, tedavi giderleri ve yardymcy araç ve gereçleri kurumlarca kar?ylanamayan kysmy için de Sosyal Yardymla?ma ve Dayany?ma Vakyflaryna ba?vurulabilir (239 37 28).
8- Tekerlekli sandalye ve bez yardymy için gerekli sa?lyk raporlaryyla Yzmir Valili?i Engelliler Merkezi’ne ba?vurulabilir (Mithatpa?a Cad. No:628/1 Küçükyaly Tel:2440132 ).
9- Devlet Tiyatrolary gösterilerini engellilere ücretsiz sunmaktadyr ( 483 50 35)
10- Türk Hava Yollary ile yolculuk halinde belirlenen esaslar do?rultusunda engelliler % 40 indirimden yararlanabilir. (www.thy.com.tr)
11- ?ehirlerarasy yolculuklarda engellilere % 50 indirim uygulamasy Kasym 2006’da ba?lamy?tyr.
12- Devlet Demir Yollary ana hat yolcu trenleri ile yolculuk halinde engelliler % 20 indirimden yararlanabilirler (484 86 38).
13- Engellilerin profesyonel olarak spor yapmalary için Devlet Bakanly?y’na ba?ly engelliler spor federasyonlary vardyr.
14- YZSU tarafyndan engellilere 13 metreküp suya kadar %50 indirim uygulamasy ba?lamy?tyr (YZSU).
15- Belediyeler 572 sayyly KHK gere?ince engellilere uygun düzenlemeleri standartlara uygun olarak yapmak zorundadyr.
16- Yzmir Büyük?ehir Belediyesi engellileri toplum ta?yma araçlaryndan ücretsiz yararlandyrmaktadyr (Ba?vuru: YBB Engelli Bürosu,Konak Metro Ystasyonu).
17- 1580 sayyly Belediyeler ve 3030 sayyly Büyük?ehir Belediyeleri Yasasy, belediyelere ait ve belediyeler tarafyndan i?letilen veya kiraya verilen büfeler, otoparklar gibi i?yerlerinin engelliler tarafyndan i?letilmesi konusunda kolaylyklar getirmi?tir (572 sayyly bazy yasalarda de?i?iklik yapylmasy hakkynda KHK).
18- Ymar Mevzuatyna ula?ylabilirlikle (fiziksel engellerin kaldyrylmasyyla) ilgili hükümler eklenmi?tir. Buna göre kaldyrymlar, yaya yollary, konutlar ve umumi binalar engellilerin ula?abilirli?ine uygun olarak yapylmak durumundadyr.
19- Engelliler H synyfy sürücü belgesi alarak özel tertibatly araç kullanabilirler.
20- H synyfy sürücü belgesi olan engellilerden uygun ko?ullary ta?yyanlaryn yurt dy?yndan getirtecekleri özel tertibatly otomobille için gümrük vergisi muafiyeti vardyr.
21- El ve ayak fonksiyonunu tamamen yitirmi? bulunan engellilerin yurt dy?yndan getirtecekleri özel tertibatly minibüsler gümrük vergisinden muaftyr.
22- Yüksekö?retim kurumuna girmeye hak kazanan ve kayyt yaptyrarak ö?retime ba?layan ö?renci ilk yylynda bulundu?u ilin valili?i bünyesindeki Sosyal Yardym ve Dayany?ma Vakfy’na ba?vurmasy durumunda, Ba?bakanlyk bursundan yararlandyrylyr. Ayryca yardymcy ders araç ve gereçlerinin sa?lanmasy konusunda engelli ö?renciye destek verilmektedir.
23- Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlü?ü’nün ö?renci yurtlaryndan engelli ö?renciler istemde bulunmalary halinde yararlanabilmektedirler.
24- Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafyndan uygulanan harç ve ö?renim kredisi tahsisinde
% 40’yn üzerinde engeli oldu?unu belgeleyenlere öncelik tanynmakta ve harç kredisinin geri ödenmesinde % 50 indirim yapylmaktadyr.
25- 4760 Sayyly ÖTV Yasasy’nyn 7. maddesine göre, aracy sakatly?yna uygun hareket ettirici özel tertibaty bulunanlaryn malul ve sakatlar tarafyndan be? yylda bir defaya mahsus olarak, % 90 ve üstü oranda raporu bulunan tüm özürlüler yeni otomobil ve bir kysym ticari araçlar da ÖTV’den muaftyr.
26- Serbest meslek erbaby ve ücretli çaly?an engelli vatanda?larymyz ile kendisi engelli olmasa bile ailesinde engelli ki?i bulunan serbest meslek erbaby ile ücretliler vergi indiriminden yararlanyrlar.
27- Kurum ve kurulu?lar çaly?ma yerlerini engelli vatanda?larymyzyn çaly?masyny kolayla?tyracak ?ekilde düzenlemek, gerekli önlemleri almak ve engelli vatanda?larymyzyn çaly?malary ile ilgili araç ve gereçleri sa?lamak zorundadyr.
28- Engelli vatanda?larymyz kendi i?ini kurdu?unda gelir vergisi indirimden yararlanyrlar.
29- 50 ve daha fazla i?çi çaly?tyran kamu % 4, özel sektör i?letmeleri % 3 engelli çaly?tyrmak zorundadyr.
30- Yasal kotanyn üstünde engelli çaly?tyran i?verenlerin sigorta primlerinin yarysy devlet tarafyndan kar?ylanmaktadyr.
31- Tüm illerde Rehberlik ve Ara?tyrma Merkezleri bulunmaktadyr. Engelli çocu?u bulunan aileler buralara ba?vurarak çocuklary hakkynda dany?manlyk hizmeti alabilirler. ( Tel: 243 44 17)
32- Ylimizde hamilelik döneminde bebe?in fiziksel ve zihinsel özürlü olup olmady?ynyn saptanmasy amacyyla genetik dany?ma hizmeti sunulmaktadyr ( Ege Üni. Genetik Has. Ara?. Ve Uygulama Merkezi : 343 43 43)
33- Sosyal güvenlik kurumlarynda ( Ba?-Kur hariç) iyile?tirme hükümleri sayesinde engelsiz sigortalylara nazaran daha erken emekli olma olana?y sa?lanmy?tyr.